คู่มือสำหรับครอบครัวที่ไม่ใช่บุคลากรทางการแพทย์ ดูแลผู้ป่วยพักฟื้นอย่างไรให้ฟื้นตัวเร็วขึ้น

                สำหรับครอบครัวที่ไม่ใช่บุคลากรทางการแพทย์แล้ว การดูแลผู้ป่วยพักฟื้นถือว่าไม่ใช่เรื่องง่ายอย่างที่คิด เพราะหากดูแลไม่ถูกวิธีหรือผิดขั้นตอนอาจทำให้ผู้ป่วยได้รับบาดเจ็บหรือส่งผลต่อสุขภาพได้ การเรียนรู้เกี่ยวกับวิธีการดูแลผู้ป่วยระยะพักฟื้นจึงถือเป็นความรู้พื้นฐานที่จำเป็น โดยเฉพาะบ้านที่มีผู้ป่วยหลังผ่าตัดหรือในระยะพักฟื้น

คู่มือดูแลผู้ป่วยพักฟื้นให้ฟื้นตัวเร็วสำหรับครอบครัวที่ไม่ใช่บุคลากรทางการแพทย์

• ด้านที่อยู่อาศัย สิ่งแวดล้อม การดูแลผู้ป่วยพักฟื้นควรเริ่มจากการจัดเรื่องที่อยู่อาศัย สิ่งแวดล้อม และสุขอนามัยให้เหมาะสม ควรจัดห้องผู้ป่วยให้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม มีแสงสว่างเพียงพอ ไม่มืดหรือสลัวจนเกินไป ทางเดินควรไม่มีของกีดขวาง เพื่อลดความเสี่ยงในการสะดุดหรือหกล้ม เป็นพื้นที่โล่งโปร่ง สามารถระบายอากาศได้ดี เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยได้รับอากาศที่บริสุทธิ์ ควรหลีกเลี่ยงห้องที่ปิดทึบ ไม่มีหน้าต่าง หรือแสงสว่างไม่เพียงพอ และหากผู้ป่วยลุกเดินเองได้ ใช้วีลแชร์หรืออุปกรณ์ช่วยเดิน ควรจัดพื้นที่ให้เดินได้สะดวก ไม่กีดขวางทางเดิน
• ด้านสุขอนามัย ในช่วงพักฟื้น ผู้ป่วยมักมีร่างกายที่อ่อนแอ ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย ควรใส่ใจเรื่องความสะอาดเป็นพิเศษ เช่น การเปลี่ยนผ้าปูที่นอนเป็นประจำ ทำความสะอาดห้องนอนและห้องน้ำ การกำจัดฝุ่น การฆ่าเชื้อโรค ผู้ดูแลควรล้างมือก่อนและหลังสัมผัสผู้ป่วยเสมอ โดยเฉพาะช่วงรับประทานอาหาร หรือทำแผล
• ดูแลโภชนาการอย่างเหมาะสม แม้ว่าครอบครัวอาจไม่ใช่นักกำหนดอาหาร แต่สามารถเลือกอาหารที่ดีต่อการฟื้นฟูได้ เช่น อาหารที่เคี้ยวง่าย ย่อยง่าย ไม่มันเลี่ยนเกินไป เพราะผู้ป่วยที่เพิ่งผ่าตัดมักมีอาการอ่อนแรง อาจรับประทานได้น้อย ควรแบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ เพิ่มจำนวนมื้อแทนอาหารจานใหญ่ เลือกอาหารที่มีโปรตีนเพียงพอ เช่น เนื้อปลา ไข่ เต้าหู้ ถั่ว เพื่อช่วยซ่อมแซมร่างกาย มีผักผลไม้เพื่อช่วยเรื่องระบบขับถ่ายและเสริมวิตามิน หากผู้ป่วยมีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หรือโรคไต ควรจัดอาหารตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักโภชนากร ไม่ควรปรับเมนูเองตามชอบ
• กายบริหาร หรือกายภาพบำบัด หากผู้ป่วยนอนนานเกินไปจะทำให้เสี่ยงต่อภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรง เกิดภาวะลิ่มเลือด หรือมีปัญหาข้อติดได้ จึงควรดูแลผู้ป่วยพักฟื้นด้วยการทำกายบริหารหรือทำกายภาพบำบัดตามที่แพทย์หรือนักกายภาพแนะนำเพื่อช่วยกระตุ้นการทำงานของสมอง ช่วยให้เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้น ช่วยลดความเสี่ยงต่อแผลกดทับ ช่วยกระตุ้นการทำงานของลำไส้ ช่วยให้ปอดทำงานได้ดีขึ้น ช่วยให้กล้ามเนื้อแข็งแรงและฟื้นตัวได้เร็วขึ้น
• การดูแลสภาพจิตใจ กำลังใจเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ป่วย ควรรับฟังและปฏิบัติต่อผู้ป่วยอย่างเข้าใจ หลีกเลี่ยงการใช้อารมณ์ในการดูแล เพราะจะทำให้ผู้ป่วยเกิดความเครียด และส่งผลกระทบต่อสุขภาพ

ผู้ป่วยระยะพักฟื้น เป็นระยะที่ต้องการการดูแลเป็นพิเศษ ควรดูแลผู้ป่วยพักฟื้นด้วยความเอาใจใส่ในทุก ๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็นด้านที่อยู่อาศัย สภาพแวดล้อม ความสะอาด อาหาร หรือด้านสภาพจิตใจ เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยแข็งแรงและฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ในกรณีผู้ป่วยมีโรคประจำตัวรุนแรง  เพิ่งผ่าตัดใหญ่ ทุกอย่างควรทำตามคำแนะนำของแพทย์หรือทีมรักษาเป็นหลัก